{"id":29429,"date":"2019-10-21T11:56:31","date_gmt":"2019-10-21T10:56:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bilten.org\/?p=29429"},"modified":"2019-10-21T22:43:15","modified_gmt":"2019-10-21T21:43:15","slug":"investitorska-pravda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bilten.org\/?p=29429","title":{"rendered":"Investitorska pravda"},"content":{"rendered":"\n

Ni\u0161ta toliko plasti\u010dno ne svjedo\u010di razmimoila\u017eenju interesa kapitala i \u0161irih dru\u0161tvenih interesa kao mehanizmi “rje\u0161avanja sporova izme\u0111u investitora i dr\u017eava”. Poznati su uglavnom po engleskoj kratici ISDS (Investor-State Dispute Settlement), a \u010dinili su najkontroverzniji element nikad potpisanog famoznog TTIP-a. Me\u0111utim, to \u0161to nisu za\u017eivjeli sudovi u paketu trgovinskog sporazuma, ne zna\u010di da ih danas nema. ISDS mehanizmi su uklju\u010deni u razli\u010dite bilateralne sporazume u skladu s pravilima Svjetske banke i Konferencije Ujedinjenih naroda o trgovini i razvoju (UNCTAD).<\/p>\n\n\n\n

O \u010demu se to\u010dno radi? Pa strani investitori tu\u017ee dr\u017eave u kojima su investirali jer im navodno ugro\u017eavaju investicije ili osuje\u0107uju predvi\u0111ene visine profita. Uglavnom je rije\u010d o novim zakonodavnim rje\u0161enjima ili odlukama koje nisu u skladu s poslovnim \u017eeljama investitora. Pritom im je potpuno svejedno \u0161to stoji iza tih rje\u0161enja ili promjena. A razlozi mogu biti razli\u010diti: demokratski pritisci zbog ugro\u017eavanja okoli\u0161a, dolazak nove politi\u010dke opcije na vlast koja ima druk\u010diju razvojnu viziju, izmjena radnog zakonodavstva u korist radnika ili naprosto prepoznata dru\u0161tvena \u0161tetnost investicije po razli\u010ditim parametrima.<\/p>\n\n\n\n

Broj tih tu\u017ebi je, uz blage oscilacije, u znatnom porastu u proteklih tridesetak godina. Tu\u017ebe se podnose privatnim arbitra\u017enim sudovima, a suce biraju tu\u017eitelj i tu\u017eenik. Takvi odnosi upu\u0107uju na naizgled neutralne i nepristrane odnose, ali u\u010dinci tih sudskih procesa sugeriraju druk\u010diju prirodu tih sudova. Naime, prema podacima UN-a, u 2018. godini 70% procesa je oti\u0161lo na stranu investitora. Tako\u0111er, investitori imaju prili\u010dnu privilegiju: samo se oni mogu obra\u0107ati tim sudovima i zaobilaziti nacionalna sudstva. Svima drugima, od dr\u017eava do na primjer onih kojima su ugro\u017eena ljudska prava, ta je opcija uskra\u0107ena.<\/p>\n\n\n\n

Kako bi dosko\u010dila tim problemima, Europska komisija kani osnovati<\/a> svoj Multilateralni investicijski sud. Prema Komisiji, jedino sud sastavljen od stalno zaposlenih profesionalaca i stru\u010dnjaka mo\u017ee jam\u010diti neutralnost. No, kriti\u010dari i u ovoj ideji, iako ne\u0161to boljoj od postoje\u0107e prakse, vide probleme. Naime, oni se protive izdvojenom sudskom tijelu za korporativno pravo i zagovaraju rje\u0161avanje tih procesa kroz nacionalna sudstva: investitori ne bi smjeli imati privilegije u odnosu na ostale. Zasad nije predvi\u0111en nekakav vremenski rok za ustanovljavanje tog suda, ali pritisci rastu. Sve zemlje koje poku\u0161avaju iole prilagoditi svoja zakonodavstva borbi protiv klimatskih promjena na udaru su investitorskih tu\u017ebi. Naime, ugro\u017eavanje \u017eivota na zemlji ne ugro\u017eava njihove profite. Naprotiv.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ni\u0161ta toliko plasti\u010dno ne svjedo\u010di razmimoila\u017eenju interesa kapitala i \u0161irih dru\u0161tvenih interesa kao mehanizmi “rje\u0161avanja sporova izme\u0111u investitora i dr\u017eava”. Poznati su uglavnom po engleskoj kratici ISDS (Investor-State Dispute Settlement), a \u010dinili su najkontroverzniji element nikad potpisanog famoznog TTIP-a. Me\u0111utim, to \u0161to nisu za\u017eivjeli sudovi u paketu trgovinskog sporazuma, ne zna\u010di da ih danas nema. […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":29431,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[454],"tags":[110,125],"theme":[455],"country":[495],"articleformat":[205],"coauthors":[90],"class_list":["post-29429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-naslovnica","tag-drzava","tag-investicije","theme-rad","country-europska-unija","articleformat-vijest"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29429"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29434,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29429\/revisions\/29434"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/29431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29429"},{"taxonomy":"theme","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftheme&post=29429"},{"taxonomy":"country","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcountry&post=29429"},{"taxonomy":"articleformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Farticleformat&post=29429"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bilten.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcoauthors&post=29429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}